Lion Heart Foundation
  

WEBLOG

Geen fictie, wel bijzonder... - 2 April 2015
door: Jacob en Carolien van der Ende

Ja, er zijn veel redenen om sceptisch te zijn ten aanzien van ontwikkelingshulp. En ja: de grootste helft van het geld komt niet bij die mensen terecht waarvoor het bedoeld is. Giro 555 lag recent nog onder vuur aangezien zij het gedoneerde blijken te verdelen onder de samenwerkende hulporganisaties volgens een vaste verdeelsleutel. Geld opgehaald bij de landelijke actie voor de slachtoffers van Ebola is hierdoor bij organisaties terecht gekomen die niet eens in de buurt van West Afrika gestationeerd zijn. Feitelijk kent het 'samenwerkende' derhalve weinig inhoud. Moet je dan niets meer geven aan hulporganisaties? Zeker wel. De effecten van een goed doel kunnen namelijk heel groot zijn.

Drie weken geleden zijn we hier in ziekenhuis gestart met het Heathy Baby-project, o.a. gefinancierd door Mary Stopes. Het doel van dit project de moeder-kind zorg te verbeteren. Gezien het feit dat in Sierra Leone de sterfte van de moeder of het kind of allebei tijdens een bevalling het hoogste van de wereld is valt hier ook zeker enige winst te behalen.

Zaterdagavond, een dag na de kick-off van het project, hadden we weer een uurtje zendtijd in "Bodytalks" op de lokale radio en een perfect moment om aan heel zwanger Gbonkolenken (het chiefdom waaronder we vallen) te vertellen waar zij heen moeten. Belangrijk hierbij is dat er enige voorwaarden kleven aan toelating tot het programma: je moet namelijk wel arm genoeg zijn. Bij binnenkomst in het ziekenhuis wordt een vragenlijst afgenomen waarmee je meer punten verdiend naarmate je een luxer leven leidt. Wat heet, of je bijvoorbeeld in een huis van stenen woont of in een huis van stokken en modder? Ga je naar het gezamelijke toilet in het dorp of ben je een vaste gebruiker van het 'bushtoilet'? Afsluitend met de uitsmijter: hoe vaak eet je per dag: A) 1x, B) 2x, of C) 3x? De radio is natuurlijk het perfecte medium om de luisteraar een idee te geven van inclusiekansen.Ook om aan te geven wélke zwangerschappen nu precies een indicatie vormen voor inclusie in het programma zoals bijvoorbeeld een zwangerschap bij een tienermoeder of wanneer de zwangere kleiner is dan 1,5 meter. 

Maar hoe uitgebreid je het op de radio ook uitlegt, als de tolk naast je door de microfoon "Multiply," schreeuwt en jouw tekst ietwat vrijer vertaald ("Iedereen die nu luistert en zwanger is: kom gratis naar het Lion Heart Medical Center!"), dan kan het zomaar zijn dat half zwanger Gbonkolenken op maandag op de stoep staat. En ja hoor! Daar waar het in de vroege ochtend begon als een klein rijtje werd het door de ochtend heen drukker en drukker op de poli. Steeds als je weer even in de wachtruimte ging kijken was er weer een nieuwe rij bankjes geplaatst vol met dikke buiken. Zoveel zwangeren die je vol verwachting aan zitten te kijken dat je er gewoon de slappe lach van krijgt! Na een dag stond de teller op de 70, aan het einde van de week boven de 200.

En er kan veel mis gaan tijdens een zwangerschap. Kindje groeit te hard, kindje groeit te langzaam. Placenta ligt voor de uitgang of laat te vroeg los. Bloedsuiker of de bloeddruk van de moeder schiet omhoog. Kun je dan rustig gaan zitten als je de negen maanden veilig bent doorgekomen? Nope. De lijst aan mogelijke complicaties die bij een bevalling op kunnen treden is zo mogelijk nog langer en heftiger. Tientallen vrouwen die voor het Healthy Baby/Marie Stopes programma kwamen vertellen voor de zevende, achtste of zelfs elfde keer zwanger te zijn. Hoeveel kinderen leven er nog? Meestal iets meer dan de helft. Heeft de zwangere moeder of de pasgeborene ooit een vaccinatie gehad? Nooit. Medicijnen tegen malaria? Never. Enigszins bewust van het risico op een grote nabloeding bij de bevalling als je meer dan vier kinderen hebt gebaard? Niets van dit. Geweldig om te zien dat door de zorg gratis aan te bieden en hiermee te adverteren je een groot deel van een risico-populatie ineens binnen handbereik krijgt. Zo kregen we een hoogzwangere met koorts waarvan we de indruk hadden dat zij zou gaan bevallen. Koorts betekent nog steeds een verdenking op Ebola en patiënte werd al puffend op de isolatieafdeling geplaatst. Antibiotica toegediend, bloed afgenomen voor een Ebola-test en de eerste 24uur zette de bevalling niet door. Gelukkig. Geen feestje namelijk om in een waterdicht pak met muts op in deze dampende tijd van het jaar een bevalling te doen. Maar natuurlijk, een paar uur vóór de uitslag van de Ebola-test zette mevrouw toch door en werd het persen en zweten geblazen. Twee keer eerder bevallen, kind zou er dus uit moeten schieten, deed dit niet. Reden: meest waarschijnlijk het kind te groot of het bekken te klein. Normaliter biedt de keizersnede hierbij een uitweg maar in het geval van een Ebola-verdachte is dit logistiek een brug te ver. Met een hartslag van het kindje dat steeds langzamer wordt weet je dat de tijd nu toch een beetje begint te dringen. Aangezien je het kindje moeilijk kleiner kunt krijger is de enige oplossing het bekken van de zwangere wat ruimer te maken. Hoe? Een symfysiotomie. Kort gezegd wordt hierbij binnen een minuut je schaambeen (symfyse) door midden gesneden. Het bekken klapt hierdoor een beetje open waardoor het kindje naar buiten kan. Anders was het meisje al overleden voordat ze daadwerkelijk op de wereld was gezet. Ook voor de moeder kan het dan slecht aflopen. Het klinkt barbaars, zo ziet het er ook uit, maar onder een lokale verdoving van de huid en een algehele roes van de endorfines die vrijkomen bij een bevalling ervaart de barende dit als weinig traumatisch. Sterker nog: terwijl je zelf puffend de benen ondersteund die nu anders te ver naar buiten zouden kunnen vallen en je collega nog aan het hechten is bedankt de kersverse moeder je al! Een andere barende kwam eerder deze week te laat. Bij haar waren de vliezen gebroken waarna eerst de navelstreng naar buiten kwam voordat het kind aanstalte maakte: de absolute verkeerde volgorde. De lokale dokter wist niet hoe je in zo'n situatie moet handelen en stuurt patiënt door naar ons ziekenhuis, aan de overkant van de rivier. In een hangmat is zij de rivier over getild en enkele uren later was ze dan daar. Met nog steeds een uitgezakte navelstreng, maar nu ook met een dode baby. En dan moet de bevalling nog beginnen.

Voor het Ebola-virus is het nog steeds feest. Het land was op de goede weg, incidentiecijfers liepen terug. In februari zelfs een dag met maar twee nieuwe gevallen in het hele land! Maar het tijde heeft zich gekeerd, dagelijks tellen we weer met dubbele cijfers. De grootste hotspot van de afgelopen weken was de hoofdstad: Freetown. Een gehele wijk werd afgesloten om verdere verspreiding tegen te gaan. Zeker een juiste actie. Maar vervolgens zitten daar duizenden mensen na enkele dagen zonder drinkwater. Hebben ze al het eten dat voor drie weken was bedoeld binnen twee dagen opgegeten en doorverkocht. Tsja, kun je het ze kwalijk nemen? Vervolgens ontstaan er rellen omdat mensen inmiddels dood gaan door het tekort aan voedsel en schoon drinkwater. Vanuit een van de huizen onder quarantaine is enkele weken geleden iemand ontsnapt. Deze man is terug gegaan naar zijn geboortedorp in de provincie waar hij bij aankomst de leugen verspreidde dat hij in Freetown was getest voor Ebola en negatief zou zijn. Familie en vrienden blij natuurlijk, omhelzen, aanraken. Zeker toen hij vervolgens echt ziek werd want nee: hij heeft geen Ebola! Wél dus.. Het resultaat: meer dan 60 mensen besmet waarvan bijna de helft inmiddels overleden. Nu blijkt er ook een schoonmaker in een ander ziekenhuis drie dagen lang zijn klachten te hebben verzwegen. Ebola. Zijn vrouw inmiddels ook overleden, niemand die weet hoeveel mensen hij nog meer heeft besmet. Een slecht script van een nóg slechtere film.

Maar ongeveer alles aan het leven hier is anders dan je ook maar enigszins bent gewend in de weelde van het Westen. De magazijnman (24 jaar) komt in de ochtend naar je toe met het verzoek of hij een paar uurtjes gemist kan worden. Waarvoor? Om een graf te helpen graven voor zijn overleden zus. In de middag is hij inderdaad weer terug. Op je vraag hoe het was wordt zo gelaten geantwoord of hij inderdaad geen gaatjes had bij de half jaarlijkse controle. Maar hier houdt de fictie niet op: de patiëntenpopulatie bestaat voor een groot deel uit diamant- of goudzoekers, patiënten die binnen worden gebracht met een trauma zijn niet zelden uit een palmboom gevallen. Is er 's avonds plotseling bloed nodig? Dan stap je in de auto om het dorp rond te rijden op zoek naar de lab-technician. Bij navraag blijkt die bij zijn verloofde (en vanzelfsprekend dus ook haar ouders) te zijn. Een van de dorpelingen aan wie je het vroeg stapt bij je in de auto en wijst je erheen. In de 4x4 hobbel je onder de sterren door, terug naar het donkere ziekenhuis waar een generator staat te loeien en je een lampje ziet branden door het raam van de operatiekamer. Elektriciteit begint deze dagen sowieso een weelde te worden. Ondanks een dam van zandzakken die in de rivier is gebouwd om het water te deviëren is de waterstand nu zó laag dat zodra je 's avonds de waterkoker aan zet de hydro begint te kreunen en de stroom uitvalt: in het gehele dorp welteverstaan!

Nee, het is geen fictie, maar wel heel bijzonder allemaal.

 

 BLOGS   
BLOG
Jacob en Carolien van der Ende werkten een jaar in het LHMC en schreven een blog over hun belevenissen
lees meer >
WILDE GANZEN
Steunt zowel de bouw van de isolatieafdeling, als het bouwen van een solarpark bij het Lion Heart Medical Centre!
lees meer >