Lion Heart Foundation
  

WEBLOG

De duivel en English medicine - 19 Oktober 2015
door: Jacob en Carolien van der Ende

Zwanger zijn is geen pretje. Je groeit elke dag een stukje groter, je enkels beginnen op te zwellen en dat zo schattige kleine wezentje binnenin duwt gestaag je middenrif richting je oren. Na negen maanden is het schepsel af en volgroeit en hoeft er alleen nog maar gebaard te worden. Ha! Klinkt makkelijk, is echter levensgevaarlijk. Alles wat er in theorie mis zou kunnen gaan gaat ook van tijd tot tijd eens mis. Dat 'eens' is hier in Sierra Leone echter het meest frequente van de wereld. Op elke 100.000 geboren baby's sterven 1.100 moeders vlak voor, tijdens of net na de geboorte. Deze getallen, omgerekend een incidentie van 1,1%, zeggen je misschien niet zoveel maar als je bedenkt dat de gemiddelde Sierra Leonese fertile vrouw er zo'n 7 tot 8 babies uit perst worden deze getallen al wat sprekender. Van elke 12 gezinnen moet 1 gezin het zonder moeder doen.

Dat zijn de moeders die sterven in het harnas. Maar dan zijn er ook nog de ongeboren kinderen die het af moeten leggen tegen de vaderlijke helft van de genen waarvan men nu denkt dat die de meest belangrijke oorzaak zijn van zwangerschapsvergiftiging. De placenta kan loslaten voordat de foetus het daglicht heeft gezien waardoor de zuurstofkraan abrupt wordt dichtgedraaid. Tijdens de fase die zo geweldig 'de uitdrijving' wordt genoemd kan al helemaal van alles mis gaan. Het hoofd te groot voor het normale bekken of het bekken te klein voor het normale hoofd. Iedereen is waarschijnlijk wel bekend met het fenomeen van de koffer die maar op één manier achterin je auto past, zo past die schattige baby ook echt maar op één manier het beste door het baringskanaal. Komt het hoofd als laatst dan wordt het al een stuk spannender. Als je dan ook nog een grote baby verwacht kun je overwegen een electieve keizersnede te doen. Heerlijk is het dan weer dat je de ene dag deze casus opneemt en dan al voor jezelf hebt besloten dat wanneer ze de eerste weeën krijgt je rustig naar de operatiekamer zult gaan. De volgende dag vraag je aan de lokale dokter die voorwacht heeft hoe het gaat met de hoogzwangere: "Oh, die is vannacht bevallen!". De beste man had nog nooit een stuitbevalling gezien, laat staan zelf gedaan, met ook nog eens een forse maat baby.

Soms ben je dan ook blij dat je niet alles ziet gebeuren. Maar er worden helaas ook veel fouten gemaakt die wel heel gemakkelijk zijn te voorkomen. Tot op de dag van vandaag worden hier de meeste kinderen nog thuis onder de boom geboren. Een lokale vroedvrouw heeft hierbij de leiding en indien het niet echt op wil schieten geeft ze een injectie oxytocine: een behoorlijk effectief hormoon dat de baarmoeder doet samenknijpen. Nu is dit hormoon zó sterk dat je dit gedoseerd dient te geven. Daarnaast is er meest waarschijnlijk een zeer voor de hand liggende verklaring waarom de baby, welke nummer 8 is in de familie, er niet na twee keer persen uit schiet. Ligging verkeerd, navelstreng om de nek, kind dit keer maatje groter dan de zeven broeders en zusters. Wat je in zo'n casus in ieder geval níet moet doen is blind het gas intrappen. Het resultaat: een baarmoeder die als een te zware boodschappentas open scheurt. De baby ligt daarmee direct in de vrije buikholte en zal binnen een paar minuten overlijden doordat de placenta geen bloed meer aangevoerd krijgt. Naast een dode baby zullen veel van deze moeders het ziekenhuis niet eens meer halen aangezien zij zelf dan door de interne verwonding zijn doodgebloed. Een simpele injectie op het verkeerde moment met onherstelbare gevolgen.

Maar het is niet alleen hardcore science wat we doen. Midden in de nacht een bevalling gedaan, nog geen uur terug in je bed en je wordt weer gebeld. De kersverse moeder is aan het convulseren hetgeen betekend dat ze stuipen heeft. De welbekende zwangerschapsvergiftiging die te herkennen is aan een te hoge bloeddruk is hier rond de bevalling meestal de oorzaak van. In een dergelijk geval betekend meer tijdverlies méér hersenschade. Snel het pak weer aan, de auto in en de twee minuten naar het ziekenhuis proberen te halveren. Al hobbelend wordt je onderweg weer gebeld: "Doc, it was the devil, but he is gone now: her husband send him away!" op een geruststellende toon dat je niet meer hoeft te komen. Goed, gevoelsmatig is de duivel niet dé beste reden om midden in de nacht je bed voor uit te gaan maar wel zéér amuserend. Bij aankomst zat de verpleging inderdaad met een afstand van ruim twee meter op stoelen rond het bed, de voeten van de grond. De stemming gedrukt, alsof ze nog aan het bijkomen waren van het exorcisme. Patiente een flinke pijnprikkel gegeven waarop ze best adequaat reageerde. Bloeddruk gemeten: knallend hoog. Duivel of geen duivel, deze jonge moeder had in ieder geval hulp nodig van wat ze hier zo mooi English medicine noemen .

Inmiddels zijn we aan het tellen tot 42 Ebola-vrije dagen. Gek getal zou je misschien denken maar aangezien de officiële maximale incubatietijd van Ebola 21 dagen is kan iemand op dag 21 nog zoveel virusdeeltjes bij zich dragen dat hij theoretisch iemand anders geïnfecteerd zou kunnen hebben met wederom een incubatietijd van 21 dagen. Ook Liberia en Guinea zijn aan het tellen maar helaas is in laatstgenoemde deze week weer iemand positief bevonden voor het virus. Nog minder dan 30 dagen te gaan voordat hier in Sierra Leone de champagne open kan. Maar het is spannend tot op het laatste moment. Nog steeds is het bewustzijn van de gevaren van het virus bij sommigen erg laag. Bij een check-point stak de driver de rug van zijn hand richting de thermometer om zijn temperatuur te laten meten. Volgens protocol moet je de infraroodbundel op de slaap richten. De man die de thermometer bedient wordt vervolgens pissig op de driver aangezien de handrug hele andere waarden kan geven dan de slaap. "Zie je wel: 24 graden op de hand en 27 graden op de slaap. Een overduidelijk verschil" zegt de man stellig. Dat beide temperaturen niet met het leven verenigbaar zijn maakt hem niet uit. Of snapt hij simpelweg niet. Je begrijpt: de champagne staat koud maar kan écht pas de 42ste open!

 

 BLOGS   
BLOG
Jacob en Carolien van der Ende werkten een jaar in het LHMC en schreven een blog over hun belevenissen
lees meer >
WILDE GANZEN
Steunt zowel de bouw van de isolatieafdeling, als het bouwen van een solarpark bij het Lion Heart Medical Centre!
lees meer >